اختلاف شرایط اقلیمی در مناطق مختلف ایران (كوهستان، دشت و دمن، كویر) عامل تأثیرات و تغییرات در شرایط زندگی است. این تغییرات به نوبه خود تأثیر فراوان در همه مسائل، آداب و رسوم، سنن و هنرهای دستی كه بافت گلیم نیز یكی از آنهاست دارد. بهتر بگوییم یكی از عوامل تنوع و گوناگونی بافتهای ایران مختلف تهیه می شود. رختخواب پیچ (چادرشب)، خورجین و سجاده نمونه هایی از آنهاست.گلیم را می توان از د وجهت بررسی كرد: یكی از نظر بافت و دیگری از نظر نقش. بافت گلیم در ایران چندان گلیم را به طریق سوماك می بافند.
در بعضی نقاط، رنگ خاصی بیشتر استفاده می شد، یكی از علل اساسی آن امكان رشد گیاه رنگی مخصوص در آن سرزمین بوده است كه برای تهیه آن رنگ مورد استفاده قرار می گرفت اما اكنونا مكان تهیه رنگها در بازار بیشتر شده است و تقریباً می توان گفت كه رنگها در همه جا متنوع است.نقوش گلیم به دلیل تكنیك خاص بافت، بیشتر به صورت اشكال هندسی است، با وجود این محدودیت، آن چنان تنوع و قدرت هنری وسیعی دار دكه حتی در كتب هنری بین المللی دیده شده كه دست بافت روستایی ایرانی (كسی كه تحصیلی در زمینه فرم و رنگ ندارد) در مقایسه با كار هنری یك هنرمند (كسی كه تحصیلو تجربه در زمینه هنر دارد) دارای ارزش هنری بیشتری است.نكته جالب توجه این است كه، به دلیل امكانات و تسهیلات ارتباطی كه به مرور زمان بین روستاها و شهرها ایجاد شده است، بافندگان، امكان برخورد و آشنایی با دست بافتهای یكدیگر را نیز پیدا كرده اند، این موضوع باعث می شو دكه هنگام بافت، نقوشی از مناطقی كه گذر كرده اند به ذهنشان مانده باشد و یا شبیه آن نقوش را در گلیم خود بیاورند.
برای مثال دیده شده است كه نقشهایی شبیه به هم، هم در بافتهای آذربایجان و هم در كردستان و یا جاهای دیگر نزدیك به این نقاط بافته شده است.از آثار و نوشته های مورخان و جهانگردان پیداست كه بافتن جزوا ولین هنرها و صنایع قبیله های پراكنده انسانها بوده است. می توان گفت بافتن پارچه و گلیم تقریباً ا زیك زمان رواج یافته است. حتی می توان گفت كه انسان پیش از آنكه دست به ساختن خانه بزند، اقدام به بافتن كرده است. برای بافتن پارچه از الیاف ظریف تر و برای بافتن گلیم از الیاف ضخیم تر استفاده می شده است.در سال ۱۹۴۹ در سرزمین روسیه یك قطعه قالی به نام قالی (پازیریك) به حال انجماد، پیدا شد كه مربوط به ۳۵۰ تا ۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح بوده است و به این ترتیب وجود قالی و گلیم در تمدنهای باستانی فلات ایران ثابت گردید. فرش یاد شده دارای ۳۶۰۰ گره متقارن در هر دسیمتر مربع می باشد.
نقش آن قالی بیانگر این است كه برای رسیدن به چنین مهارتی در قالی بافی لازم است كه بافنده ا زیك سنت حداقل هزارساله برخوردار باشد. بدین ترتیب تاریخ پیدایش هنر گلیم بافی و قالی بافی در ایران حدوداً بین ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد تعیین شد. از آنجایی كه گلیم زودتر از قالی بافته شده تاریخ گلیم بافی به ۳۰۰۰ سال پیش از میلاد عنوان شده، كه تاریخ آغاز نساجی است و از وسایل بافتی كه از بهشهر به دست آمده تاریخ آن متعلق به ۶۰۰ سال قبل از میلاد است و نشان می دهد كه از موی بز و گوسفند استفاده می شده است، اما در مورد پارچه مشخص نیست ك هاز همین الیاف استفاده می كردند یا نه. در تپه های سیلك كاشان نمونه بافت پارچه متعلق به ۴۷۰۰ سال پیش به دست آمده است.
در حال حاضر گلیم وسیله ای است كه به عنوان زیرانداز و پرده در چادرها و محلهای عمومی نظیر قهوه خانه ها و نیز در تهیه لوازم زندگی و كار، مانند رختخواب بند (چادرشب)، سجاده، خورجین، جوال دیوارهای چادر، جل اسب، پشتی، سفره و ... استفاده می شو دكه در این مقوله توضیح داده شده است.
بزار گلیم بافی عبارتند از:
۱- دار: كه كلاً به دو نوع افقی و عمودی تقسیم میشود.
۲- نخ چله: نخ چله معمولاً از پنبه با ضخامتهای متفاوت است، در بعضی از روستاها از پشم برا ینخ چله (تار) استفاده می كنند. شاید به علت سهولت دسترسی پشم و عدم دسترسی به پنبه در بعضی موارد استثنایی نیز از ابریشم استفاده می شود.
۳- پشم: پشم مراحل مختلف از چیدن، شستن، رشته شدن (ریسیدن) و رنگرزی را می گذراند و بعد از اتمام این مراحل به عنوان خامه شناخته می شود.
عملكردهای ضروری برای شروع بافت:
۱- رنگرزی: در شهرها متخصصان و در ایلات و عشایر خود بافندگان آن را انجام می دهند.
۲- چله كشی: سوار كردن نخ (تار) روی چهارچوب «دار» است.
۳- نقشه كشی: در شهرها و آموزشگاهها نقشه روی كاغذ مخصوص طرح می شود و از روی نقشه، طرح روی دار پیاده می شود، در ایلات و روستاها خود بافنده، طرح را ذهنی روی دار پیاده می كند.
لف: داریكی از مهم ترین وسایل كار گلیم بافان «دار» است كه در بعضی مناطق كارگاه نیز نامیده می شود. دارهای گلیم بافی هر منطقه بنابر سنتها، عادات و مقتضیات آن منطقه هستند.عشایر به دلیل كوچ نشین بودن خود و از آنجا كه الزام دارد تا ابازار گلیم را همراه با جابه جایی ایل و عشیره شان انتقال دهند، معمولاً از دارهای افقی كه به راحتی قابل حمل بر پشت اسب و الاغ بوده و همچنین قابل استقرار در محل اسكان است استفاده می كنند، اما روستانشینان كه در محل ثابتی زندگی می كنند به خاطر صرفه جویی در اشغال جا از دارهای عمودی بهره می گیرند.

منبع : آفتاب

بشر از زماني كه خود را شناخت و ضرورت وجود ملزومات زندگي را احساس نمود، به فكر داشتن منسوجي بود تا او را در برابر سرما و سختي زمين محافظت نمايد. پشم و موي حيواناتي نظير گوسفند و بز، اولين يافته‌هاي بشر براي برآوردن اين نياز بود و متعاقباً پوست اين حيوانات اولين زيرانداز يا به عبارت ديگر، فرش منسوج بود. به دنبال تحول و پيشرفت در زندگي، بشر آموخت كه مي‌تواند با در هم نمودن و فشردن الياف پشم، زيراندازي ضخيم‌تر و گرم‌تر به نام نمد تهيه نمايد. متعاقباً با فراگيري فنون ريسندگي و تابندگي، نخ‌هاي پشمي را توليد نمود و براي اولين بار با ادغام رشته نخ‌هاي افقي و عمودي نخ‌هاي پشم، گليم را ابداع كرد و اين سرآغازي بود براي ابداع فرش گره‌دار يا پرزدار كه هنر و فني پيشرفته‌تر بود. تا كنون تاريخ دقيق اين ابداعات براي ما مشخص نشده است، اما در ميان فرش‌هاي گره‌دار، قديمي‌ترين يافته به حدود پنج قرن قبل از ميلاد مسيح متعلق مي‌باشد. اين فرش كه به دليل محل يافتن آن در اعماق يخ‌هاي دره‌هاي پازيريك، با نام فرش پازيريك شهرت جهاني يافته، توسط سرگئي رودنكو، باستان‌شناس معروف روس كشف گرديد.
تمامي نقش و نگاره‌هاي موجود بر روي اين فرش مشابهت فراواني با نگاره‌ها و حجاري‌هاي كاخ تخت جمشيد در ايران دارد. اين شباهت به اندازه‌اي است كه كاشف آن در اولين دقايق اكتشاف در سال 1947 ميلادي اظهار نمود: "تخت جمشيد را به ياد مي‌آورد". به غير از فرش پازيريك كه تقريباً سالم‌ترين فرش است كه از گذشته‌هاي بسيار دور به زمان ما رسيده، پاره فرش‌هايي نيز چه در ايران و چه در خارج از آن كشف گرديده كه مشهورترين آنها قطعات كشف شده در اكتشاف شهر قومس در نزديكي دامغان و همچنين قطعات كشف شده در شهر سوخته‌ي سيستان مي‌باشند.

موضوع ایراد داره. درستش کن

و البته کتاب "فرش سیستان"
نویسنده علی حصوری
sistan carpet
farshe sistan

Author : hasoori, ali
Publisher : farhangan

عنوان : فرش سيستان
مولف/نويسنده : حصوری، علی
ناشر : فرهنگان

این کتاب قیمتش در سایت 39 دلار بود که خیلی گرون بود. باید ببینیم چطور کتابی هست.

زن سیستانی وقتی پای دار قالی می نشیند و شانه را به دست می گیرد، از "ب" بسم الله تا آخر، انگار هم شانه فرش را می کوبد و هم تار دستمایه تجربه هایش را با پود وجودش گره می زند.
زن سیستانی، وقتی پرز پرز اضافه قالی را با زمزمه های محلی اش می چیند، او در واقع نخ های قالی را قیچی نمی کند، او خستگی را از وجود می زداید تا حاصل دسترنج که نه، حاصل هنر او بر پیشانی ابهت تاریخ ایران نقش بندد.
فرش سیستان، تاریخی هم قامت با تاریخ نام سیستان و شهر سوخته دارد، شاید اگر بگوییم هزاران سال، گزافه نگفته ایم و در بافته های کهن به یادگار مانده این دیار، رنگهایی چون سورمه ای، فیروزه ای، زرد، سرخ و شتری کم رنگ چشم نوازی می کند که رنگ زرد آن یادآور شکوه گندم زاران وسیع سیستان است.
نقش هایی همچون خشتی، دوخشتی، خشته خشته، گلدانی و درختی بارزترین طرح های قالی کهن سیستان است که با تار و پود پشمی در هم تنیده شده است.
قالی نوع میانه سیستانی متعلق به اواخر قرن 19 میلادی بوده و گره های فارسی آن به رج ها و سپس قالی با نقش های متنوعی چون جنگلی، گل قندانی، چپات اشتر، مددخانی و قاب قابی نمود می یابد.
رنگ آمیزی نقوش این دوره تفاوت چشمگیری با دوره کهن ندارد و همچون همان دوره با تار و پود پشمی بافته می شده است.
اما آنچه مسلم است اینکه فرش، قدیمی ترین دستباف بشری به شمار می رود که تاکنون کشف شده و موجود است و براساس گفته ها، مهمترین مرکز بافت فرش قدیم جهان از ایران، آسیای صغیر، ترکستان، چین، هندوستان، مناطقی از شرق اروپا و شمال آفریقا است.
فرش در ایران تاریخ بسیار طولانی دارد واز دیرباز، بافتن نزد ایرانیان متداول بوده است.
در باب شهرت فرش ایرانی، همین بس که کمتر ملتی در جهان را می توان یافت که از نام و نشان و کیفیت فرش دست باف ایران نشنیده باشد.
اما اگر بخواهیم به صورت منحصر فرش سیستان را مد نظر قرار دهیم، توجه به نقش های مشابه و همزمان این فرش در ستون های تخت جمشید به تایید رسیده است.
منابع یونانی از قالی های زربفت ایران یاد کرده و معتقدند: فرش بهارستان یا فرش "بهار خسرو" نمونه ای از شاهکارهای هنر فرش ایران در گذشته است.
پرداختن به اینکه اکنون فرش و این هنر ملی و اصیل چه جایگاهی دارد، نیازمند آسیب شناسی علمی است که متولیان بخش های مختلف نیز در این باره بارها در مجامع و جایگاههای مختلف اظهارنظر کرده اند.
بر جبین یک فرش که در منطقه جغرافیایی خاصی از کشور بافته می شود، انگاره های خاص آن خطه به نشانه فرهنگ قومی، سرگذشت و روزگار پیشین آنان نقش بسته است.
نغمه هایی که قالی بافان با نوای دل انگیز تارهای چله زمزمه می کنند در واقع منش های فرهنگی و اجتماعی آنان را در قامت نقش و رنگ فرش می دمد.
مستندات موجود حکایت دارد که فرش سیستان در ردیف بهترین بافته های ایران است و شهرت این بافته ها و سابقه طولانی و درخشان آن سبب شده در آغاز دوره اسلامی از محصولات بافندگی این دیار آفتاب همتراز قالی و گلیم های طبرستان و فارس یاد شود.
اما رویدادهای مختلف تاریخی در سیستان به نابودی فرش سیستان کمک شایانی کرده و این حوادث سبب نابودی تولیدات قدیم آن شده و تنها نمونه هایی در مجموعه ها باقی مانده است.
و درد آورتر آن است که این تعداد اندک نیز توسط غیرایرانیان در مجموعه هایی نفیس از گزند روزگار مصون مانده است.
همین بضاعت اندک از بافته های سیستان نیز راه به سوی سنت کهن بافندگی در بین زنان هنرمند و عاشق دیار رستم می گشاید.
زیراندازهای سیستانی از لحاظ مبنای تاریخی دارای سه نوع کهن، میانه و جدید است.
آنچه قالی سیستان را دور از دسترس تحقیق نگه داشته، تغییرات مهم زیست بومی و تاریخی است که منجر به ویرانی این گوشه از کشور شد.
نمونه های اندک باقیمانده از قالی اصیل سیستان که کهن خوانده می شود، متعلق به اواخر قرن 19 میلادی است.
اما همان نمونه های اندک باقیمانده استوار بر گره ترکی است که در سرزمین باستانی سکاها رایج بوده و کهن ترین یادگار بافته های قدیم سیستان قالی" پازیریک" است.
قالی اصیل و کهن سیستان دارای نقشه مشخصی نیست و این البته در قالی ایرانی بعید است زیرا قالی ایرانی اگر چه بسیار متنوع است اما نقشه های معینی دارد.
متن قالی کهن سیستان برخلاف سایر نقوش فرش های ایرانی باهمان نقوشی پر شده که در حاشیه وجود دارد.
منبع : خبرگزاری جمهوری اسلامی

"حسین پیشادست" در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت: رنگ های به کار رفته در آن بسیار متنوع اما شیمیایی و وارداتی است و طرحها و نقشه هایی چون محرمات، گلدانی، لچک ترنج بیشتر مورد استقبال و رغبت قالی بافان سیستانی است.
او افزود: پشمی که تار و پود امروز قالی سیستان را تشکیل می دهد از نوع محلی که خود می ریسند یا پشم بازاری است که اغلب محصول خراسان است.
وی گفت: نخ مورد نیاز این بافندگان بی ادعا نیز از خراسان به این منطقه وارد می شود.
او بیان کرد: در رنگرزی نخ و پشم فقط از رنگهای شیمیایی و نیل که تولید هندوستان است، استفاده می شود.
پیشادست اظهارداشت: تولید و بافت فرش، هم اکنون در شش شرکت کارگاهی قالی بافی دولتی و در خانه های روستایی انجام شده و بافنده های آن عمدتا دختران نوجوان و جوان هستند.
وی اعلام کرد: سالانه حدود سه هزار متر مربع تولیدات کارگاههای دولتی به تهران فرستاده شده و از آنجا صادر می شود و همچنین برخی از بافته های سنتی و خانگی به مصرف خودشان رسیده و یا در شهرهای اطراف به فروش می رسد.
پیشادست حذف واسطه ها و تامین زیرساخت های موردنیاز برای صادرات توسط تجار داخلی را سبب رونق بازار فرش و شکوفایی اقتصاد منطقه برشمرد.
رییس مرکز ملی فرش ایران نیز قالی و بافته های سیستان را در ردیف اصیل ترین و پر خواهان ترین فرشهای ایرانی برشمرد.
"مرتضی فرجی" در گفت و گو با ایرنا اظهار داشت: افزایش کیفیت و طرح فرش سیستانی مستلزم آموزش های نوین به فرش بافان است.
معاون وزیر بازرگانی تاکید کرد: رویکردی جدید و نو در صنعت فرش دستباف با حفظ اصالت آن سبب تسخیر بازارهای جهانی می شود.
فرجی، جایگاه نقش و طرح فرش ایرانی در جهان را نمایانگر ارزش این هنر اصیل برشمرد.
او افزود: سلیقه افراد در انتخاب کف پوش های متنوع لزوم توجه به تحول و رویکرد کارآمد را سبب شده است.
وی تولید پس از بازاریابی برمبنای اطلاعات بازار، سفارش و سلیقه را سبب تثبیت موقعیت فرش ایران در بین رقبا خواهد کرد.
فرجی گفت: نگاه به فرش تنها به عنوان یک هنر گرانمایه و کهن سبب محو و فراموشی آن چون دیگر هنرهای سنتی می شود.
وی مهمترین طرحهای ایرانی را"لچک ترنج، شاه عباسی، افشان و درختی" نام برد و تولید طرحهای شلوغ و یا خلوت و همچنین ریز و درشت را مربوط به سلیقه متقاضی دانست.
او همچنین بررسی و مطالعه بر روی کالاهای جانشین فرش و وضعیت رقیب در بازار را مهمترین عامل در شناخت چالشها و آسیب های تجارت فرش ذکر کرد.
رییس مرکز ملی فرش ایران افزود: رمز موفقیت و حفظ جایگاه فرش دستباف در بازار، شناخت سایر کف پوش ها و آشنایی با کالاهای جانشین فرش دستباف چون فرش ماشینی، موکت، پارکت، سرامیک است.
فرجی اظهار داشت: امروزه تقاضای بازار به سوی طرحهای خلوت به ویژه افشان با رنگ آمیزی زیبا و استفاده از رنگ های کرم، قهوه ای و طرح چوب است.
وی تاکید کرد: تمایل نسل جوان به فرشهای مدرن است که این تقاضا با گبه و طرحهای ذهنی بافی عشایری تامین می شود.
معاون وزیر بازرگانی، میزان صادرات سالانه فرش دستباف را افزون بر 500 میلیون دلار اعلام کرد و گفت: صادرات واقعی فرش دستباف پس ازاحتساب صادرات چمدانی و سایر منابع مثل گردشگران و مسافران بیش از 750 میلیون دلار است.
فرجی به نگاه سنتی حاکم بر رنگ آمیزی و طرح و نقش فرش های ایرانی و سیستانی اشاره کرد و ترکیب بندی و تغییر و تکامل این حرفه را موجب شکوفایی و تحرک خلاقیت و ایده های نو اعلام کرد.
رییس سازمان بازرگانی استان سیستان و بلوچستان، حمایت از بافندگان فرش و برپایی جشنواره فرش در مناطق مرزی از جمله چابهار، راه اندازی رشته فرش در هنرستان را سبب ماندگاری و توسعه صنعت فرش این استان عنوان کرد0 "ایرج حسن پور" در گفت و گو با ایرنا اظهار داشت: طرح و نقش "فرش زابل" بسیار زیبا، ارزشمند و همواره بازار مصرف آن پر رونق است.
وی بیان کرد: فرش سیستان نیازمند کار کارشناسانه و مطالعه گسترده بر روی نقش و طرح اصیل آن است.
او بزرگترین مشکل تولیدکنندگان فرش دستباف سیستان را نبود مکان مناسب برای معرفی و عرضه این محصول و هنر گرانبها دانست و بیان کرد: در راستای معرفی و رونق بازار فرش دستباف در استان به زودی مکانی دایمی ایجاد می شود.
وی فعالیتهای بخش خصوصی در این صنعت را به شکل خود اشتغالی اعلام کرد و گفت: پس از سیستان (زابل و زهک ) شهرستان های زاهدان و ایرانشهر در توسعه فرش بافی استان پیشتاز بوده اند.
رییس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن زاهدان هم معتقد است: رونق فرش دستباف زابل نیازمند ایجاد نمایشگاه و فروشگاه در مبادی ورودی و خروجی و بازارچه های مرزی سیستان و بلوچستان است.
"عبدالحکیم ریگی میرجاوه" افزود: صنعت فرش دستباف در شمال استان به ویژه منطقه سیستان از استقبال بسیار خوبی برخوردار است.
وی بیان داشت: باتوجه به تردد گردشگران ازمرزهای شرقی استان به پاکستان و استقبال گسترده آنان از فرش دستباف زابل، ضروری است نمایشگاه و فروشگاه مرزی برای عرضه این هنر گرانبها و دیگر صنایع دستی که زمینه ارز آوری بالایی برای کشور فراهم می کند، ایجاد شود.
مدیر عامل جمعیت تعاون سیستان و بلوچستان نیز گفت: نبود نقشه فرش سیستانی، این هنر اصیل ایرانی را به زوال کشانده است.
" ابراهیم نظری " در گفت و گو با خبرنگار ایرنا بیان کرد: به دلیل نبود نقشه فرش زابل، کارگاههای فرش بافی سیستان و بلوچستان در بافت فرش از نقوش فرش های یزد، کاشان و تبریز استفاده می کنند.
وی اظهارداشت: صنعت فرش در این استان نیازمند حمایت و بازاریابی گسترده است.
او افزود: مهمترین راهکار پیشبرد و توسعه صنعت فرش، آموزش و معرفی این هنر دیرینه و پر رمز و راز به علاقه مندان آن است.
نظری اعلام کرد: اکنون 14 کارگاه قالی بافی درسیستان وجود دارد که بیشتر آنها خانگی هستند.
وی آموزش به هشت هزار متقاضی این هنر در زابل و زهک را از اقدام های این نهاد در حفظ و گسترش صنعت کهن فرشبافی و کسب جایگاه واقعی آن در بین خانواده ها ذکر کرد.
نظری بیان کرد: شمار زیادی از ساکنان جنوب استان متقاضی ایجاد کارگاه های قالی بافی هستند و با توجه به خشکسالی های متوالی، توسعه این صنعت در بلوچستان سبب افزایش اشتغال و شکوفایی اقتصاد منطقه می شود.
وی تعامل و همکاری مسوولان و مدیران مرتبط با صنعت فرش را لزوم جلوگیری از فروپاشی و تزلزل جایگاه این هنر ارزشمند و سود آور در کشور دانست.
مدیر عامل جمعیت تعاون سیستان و بلوچستان تاکید کرد: فرش سیستان در گذشته دارای نقشه بوده که با گذشت زمان و تغییر سلیقه ها، نیازمند احیا و بازنگری است.
منطقه سیستان شامل شهرستان های زابل و زهک در فاصله 205 کیلومتری شمال زاهدان قرار دارد.
منبع : خبرگزاری جمهوری اسلامی

این تفکر مثبتی هست ، نکته مهم این است که پیشینه تاریخی واقعا باعث رونق اقتصادی استان میشه
خیلی از ماها وقتی درباره پیشینه ی خودمون مطالبی را می شنویم و اینکه تاریخ ما چقد غنی هست احساس بالندگی که نمی کنیم هیچ ، احساس سرخوردگی هم می کنیم در صورتی که با چنین تمهیداتی که تنها مسئولین می توانند راه گشا باشند نه تنها مهاجرت و روی آوردن به مشاغل کاذب واین دست مسائل در استان کاهش پیدا می کند واز بین می رود بلکه می تواند زمینه ساز سرمایه گذاری های داخلی و خارجی هم باشد آنهم سرمایه گذاری پایدار.
به نظر من هرچقد از پیشینه ی غنی یه ملت صادر بشه نه تنها چیزی ازش کم نمیشه بلکه باعث غنای بیشتر آنهم خواهد شد.فرش سیستان تنها یک نمونه از این دست مسائل است که به شدت به خودباوری و توجه مسئولین نیازمند است.
امین جان مطالبی که گذاشتی فوق العاده زیبا بود ازت ممنونم